زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

تفاوت بین مقادیر GSI حاصل از روش‌های کمی هوک و سونمز-اولسای: شواهدی از یک بانک اطلاعاتی چندمعدنی و چندسازندی در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
کانون کارشناسان رسمی دادگستری خراسان شمالی
10.22034/jeg.2026.137803.1002
چکیده
این پژوهش تفاوت مقادیر شاخص مقاومت زمین‌شناسی (GSI) حاصل از روش‌های کمی هوک و سونمز-اولسای را در یک بانک اطلاعاتی شامل ۱۳۴ داده ژئوتکنیکی از سه سازند شمشک، الیکا و لار در مجموعه معدنی جاجرم بررسی می‌کند. برای هر داده، اختلاف بین دو برآورد به‌صورت Δ = GSI(Hoek) − GSI(Sonmez-Ulusay) محاسبه شد. میانگین Δ در سازندهای شمشک، الیکا و لار به‌ترتیب ۱۵٫۷۸، ۱۶٫۲۹ و ۸٫۵۷ واحد GSI بود و آزمون Welch نشان داد که اختلاف میانگین لار با دو سازند دیگر معنادار است، در حالی که تفاوت شمشک و الیکا معنادار نبود. مدل رگرسیون خطی شامل Jv، امتیاز تداوم RMR و امتیاز عرض پرشدگی RMR، مقدار R² برابر با ۰٫۹۰۱ به دست داد؛ با حذف Jv، R² به ۰٫۶۰۰ کاهش یافت. این افت نشان می‌دهد که بخش قابل‌توجهی از توان توضیح‌دهندگی مدل با ساختار محاسباتی متغیرها، به‌ویژه وابستگی Jv به RQD، مرتبط است و R² بالا نباید به‌تنهایی به‌عنوان اثبات یک رابطه زمین‌شناختی مستقل تفسیر شود. پس از کنترل متغیرهای مدل، یک اثر باقیمانده مرتبط با سازند لار مشاهده شد، اما داده‌های موجود برای تعیین علت زمین‌شناختی مشخص آن کافی نیستند. در یک سایت مقایسه‌ای مستقل در معدن بوکسیت بوکان (با سنگ میزبان آهک دولومیتی)، بر اساس مقادیر جفت‌شده گزارش‌شده برای ۱۰ زون، میانگین Δ برابر با ۱۵٫۶۰ واحد GSI بود. این مقدار با میانگین شمشک و الیکا تفاوت معناداری نداشت و از میانگین لار بیشتر بود. این داده‌ها به‌عنوان مقایسه بیرونی مستقیم مقادیر GSI در نظر گرفته شدند و نه اعتبارسنجی پیش‌بینی مدل رگرسیون. نتایج نشان‌دهنده تفاوت میان دو روش برآورد GSI هستند، اما نشان نمی‌دهند که یکی از دو روش ذاتاً دقیق‌تر یا معتبرتر است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 19 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 27 مرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 07 مهر 1405
  • تاریخ پذیرش 19 مهر 1405
  • تاریخ انتشار 19 مهر 1405