زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

پهنه‌بندی خطر زمین لغزش در طول جاده توسکستان با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در محیط GIS

نویسندگان
دانشگاه صنعتی شاهرود
10.22034/JEG.2024.18.4.104487
چکیده
هدف از این مطالعه تهیه نقشه پتانسیل خطر زمین لغزش در طول جاده توسکستان با استفاده از مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) می‌­باشد. پارامترهای مؤثر بر زمین لغزش در این مطالعه لیتولوژی، شیب، جهت شیب، پوشش گیاهی، فاصله از جاده، فاصله از آبراهه و فاصله از گسل می­‌باشد. در ابتدا، نقشه هر کدام از این پارامترها تهیه شده و بر مبنای میزان تغییرات آن به سه یا چهار زیر گروه تقسیم شده‌­اند. سپس با استفاده از تحلیل سلسه مراتبی به هرکدام از این زیرگروه‌­ها بر مبنای میزان برتری نسبت به هم وزنی اختصاص داده شد تا نقشه‌­های کیفی به نقشه‌­های کمی تبدیل شود. نتیجه این وزن­‌دهی نشان داد که لیتولوژی و شیب به­ترتیب بیش­ترین تأثیر و فاصله از گسل کم­ترین تاثیر را در پهنه­‌بندی خطر زمین‌­لغزش داشتند. وزن نهایی هر لایه اطلاعاتی از حاصل ضرب وزن هر پارامتر در وزن زیر معیار به‌­دست آمد. در نهایت این نقشه­‌های کمی در محیط GIS تلفیق شدند تا نقشه نهایی پهنه­‌بندی خطر زمین لغزش بدست آمد. بررسی موقعیت لغزش­‌های رخداد قبلی نشان داد که از بین 7 لغزش قدیمی تعداد 6 لغزش در محدوده پتانسیل خطر بالا و یک لغزش در رده خطر نسبتا بالا قرار داشت که نشان دهنده صحت نقشه خطر زمین لغزش تهیه شده است. نقشه پهنه‌­بندی به­‌دست آمده نشان داد که 9/3 درصد از این محدوده به مساحت 355 هکتار در رده خطر بالای رخداد زمین لغزش قرار دارد.
کلیدواژه‌ها

Arizn Tabar, H., Sharafi, S., & Neghaban, S. (2020). Evaluation of QS Method for Determination of Optimal Gamma in Landslide Risk Mapping (Case Study: Tuskestan forest to Gorgan). Quantitative Geomorphological Research, 9(3), 70-87. (In Persian).
Ahmad, M. S., & Khan, S. (2023). Comparative analysis of analytical hierarchy process (AHP) and frequency ratio (FR) models for landslide susceptibility mapping in Reshun, NW Pakistan. Kuwait Journal of Science, 50(3), 387-398.
Asghari Seraskanrod, S., Palizban, D., Emami, H., Ghaleh, E. (2020). Evaluation of Fuzzy Logic and Network Analysis Models for Mapping Landslide Sensitivity Case Study: (Sarab - Nir Road). Journal of Geography and Planning, 24 (73), 1-22. (In Persian)
Asmare, D. (2023). Application and validation of AHP and FR methods for landslide susceptibility mapping around choke mountain, northwestern Ethiopia, Scientific African, 19, 01470.
Dhungana, G., Ghimire, R., Poudel, R., & Kumal, S. (2023). Landslide susceptibility and risk analysis in Benighat Rural Municipality, Dhading, Nepal. Natural Hazards Research, 3(2), 170-185.
Fezizadeh, B., & Soltani, M. (2020). Evaluation Landslide Hazard Impacts on the 5th Segment of Ardebil-Mianeh Railroad based on Fuzzy-AHP, Fooler Hierarchical Triangle and Fuzzy logic Methods in GIS Environment. Journal of Engineering Geology, 14(2), 329-358. (In Persian)
Firuzi, M., Ghobadi, M., Noorzad, A., & Sepahi, A. A. (2021). The Influence of structural setting and lithology on landslide type and pattern in Qazvin-Rasht Freeway. Journal of Engineering Geology, 15(1), 95-124. (In Persian)
Hasani, S., Uromiea, A., & Maleki Z. (2017). Hazard zonation of slope instability along Kan-Souleghan route by the use of Fuzzy method. Journal of environmental geology, 38 (11), 35-50. (In Persian).
Luu, C., Ha, H., Bui, Q.D., Luong, N.D., Thanh Khuc, D., Vu, H., & Nguyen, D.Q. (2023). Flash flood and landslide susceptibility analysis for a mountainous roadway in Vietnam using spatial modeling, Quaternary Science Advances, 11, 100083.
Mojarad, Z., Jamalabadi, J., Shafiei, N., Zanganeh Asadi, M ., & Parak, K. (2020). The zoning of the risk of mass movements using information valuation methods and surface density in the ghouchan- Shirvan watershed. Journal of Spatial Analysis Environmental Hazards, 7 (3), 147-162. (In Persian).
Motasharreie, A., Qomi, J., Eftekhari, A., Pozesh, B., & Shahmari, M. (2012). Landslide hazard zonation on Tehran-Chalus road and the under construction Highway. Journal of Geotechnical Geology, 8(2), 147-158. (In Persian)
Pandey, V.K., Sharma, K.K., Pourghasemi, H.R., & Bandooni, S.K. (2019). Sedimentological characteristics and application of machine learning techniques for landslide susceptibility modelling along the highway corridor Nahan to Rajgarh (Himachal Pradesh), India. Catena, 182, 104150.
Pradhan, S., & Siddique, T. (2020). Stability assessment of landslide-prone road cut rock slopes in Himalayan terrain: A finite element method-based approach. Journal of rock mechanics and geotechnical engineering, 12, 59-73.
Pradhan, S., Toll, D.G., Rosser, N.J., & Brain, M.J. (2022). An investigation of the combined effect of rainfall and road cut on landsliding, Engineering Geology, 307, 10678.
Samadzadrh, R. (2015). Monitoring and zonatione mass movements hazards in the Ardabil - Sarcham. Researches in Earth Sciences, 6 (3), 19-33. (In Persian)
Zangmene, F.L., Ngapna, M.N., Balla Ateba, M.C., Monespérance Mboudou, G.M., Wabo Defo, P.L., Tetang Kouo, R., Kagou Dongmo, A., & Owona, S. (2023). Landslide susceptibility zonation using the analytical hierarchy process (AHP) in the Bafoussam-Dschang region (West Cameroon), Advances in Space Research, 71(12), 5282-5301.