زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

شناسایی آنومالی جریان آب زیرزمینی در محدوده دشت ریزآب نیریز و تعیین علت احتمالی آن

نویسندگان
دانشگاه صنعتی شاهرود
چکیده
منابع آب زیرزمینی در کشور ایران، با توجه به کمبود منابع آب سطحی، کمبود بارش، حجم تبخیر بالا و خشکسالی­٬های اخیر از اهمیت ویژه٬­ای برخوردار می٬­باشد. اولین گام در شناسایی و بهره­٬برداری از منابع آب زیرزمینی بررسی کمی و کیفی آن می٬­باشد. دشت ریزآب نیریز واقع در محدوده مطالعاتی کویر قطروئیه، دارای 17 پیزومتر می٬­باشد که طی دوره آماری بیش از 12 سال سطح آب زیرزمینی آن٬ها بصورت ماهانه ثبت شده است. بررسی٬­های تراز آب زیرزمینی و نقشه خطوط جریان نشان دهنده آنومالی جریان در بخش جنوب و جنوب غربی آبخوان می٬­باشد که جهت جریان آب زیرزمینی را بر خلاف جهت توپوگرافی منطقه نشان می٬­دهد. در این تحقیق تلاش شد بر اساس اطلاعات موجود شامل لوگ حفاری پیزومترها، اطلاعات کیفی آبخوان و اطلاعات آماربرداری سراسری علت این آنومالی مورد بررسی قرار گیرد. بر اساس اطلاعات کیفی آبخوان، مقادیر هدایت الکتریکی و کلر آب زیرزمینی در جهت شیب توپوگرافی افزایش می­٬یابد که نشان دهنده جریان در جهت شیب توپوگرافی است. نمودارهای کیفی پایپر، شولر و دورو نیز تأیید کننده این موضوع هستند. تراز آب زیرزمینی در چاه٬های بهره­٬برداری انتخابی برای نمونه٬­برداری کیفی بر اساس اطلاعات عمق آب زیرزمینی در آماربرداری سراسری نیز نشان دهنده جریان در جهت شیب توپوگرافی می­٬باشند. در نهایت در لوگ حفاری پیزومترهای جنوب و جنوب غربی آبخوان یک لایه رسی با ضخامت 10 تا 30 متر مشاهده گردید. بررسی تمامی نتایج نشان می٬­دهد احتمالاً آبخوان موجود در محدوده یک آبخوان دولایه بوده که جهت جریان در لایه بالایی در جهت شیب توپوگرافی و در لایه پایینی در خلاف جهت شیب توپوگرافی می٬­باشد و پیزومترهای بخش جنوب و جنوب غربی در آبخوان زیرین نفوذ داشته­٬اند. جهت اطمینان از فرضیه مورد نظر، انجام مطالعات ژئوفیزیک در منطقه و یا حفر چاه٬های اکتشافی پیشنهاد می­٬گردد.
کلیدواژه‌ها

Aghanabati, A. (2004). Iran Geology. Organization of Geology and Mineral Explorations of Iran. P583.
Cordoba, E., Martinez, A., Ferrer E. (2010). Water quality indicators: comparison of a probabilistic index and a general quality index, The case of the confederacion hidrografica del jucar (spain). Ecological Indicators 10 1049-1054.
Cordoba, E. B., Martinez, A. C., & Ferrer, E. V. (2010). Water quality indicators: Comparison of a probabilistic index and a general quality index. The case of the Confederación Hidrográfica del Júcar (Spain). Ecological Indicators, 10(5), 1049-1054.
Elgali, J. A. J., Ekhwan, M., & Hashim, N. (2012). The spatial distribution of groundwater quality in the region of Derna, Libya. African Journal of Agricultural Research, 8(16), 1482-1491.
Hosseini, E. Gallichand, J. Marcotte, D. (1994). Theoretical and experimental performance of spatial interpolation methods for soil salinity analysis. Transactions of the ASAE, 37: 1799–1807.
Isaaks, E.H. and Srivastava, R.M. (1989). An Introduction to Applied Geostatistics. Oxford University Press. New York. P.561.
Moustafa, M.M. and Yomota, A. (1998). Spatial modeling of soil properties for subsurface drainage projects.journal of Irrigation and Drainage Engineering, SASCE, 124(4): 218-228.
Naderianfar, M. Hero, b. Ansari, Salari, M. (2013). Application of different geostatistical methods in order to estimate the values of EC and SAR in underground water with an emphasis on the permeability changes of the basin. Ahvaz Journal of Irrigation Science and Engineering, No. 3, p. 23. (In Persian)
Odeh, I.O.A. Todd, A.J. Triantafilis, J. McBratney, A.B. (1998). Status and trends of soil salinity at different scales: the case for the irrigated cotton growing region of eastern Australia. Nutrient Cycling in Groecosystems 50, 99–107.
Rezaei, M. Devatgar, N. Tajdari, Kh. Abolpour, b. (2010). Investigating the spatial changes of some groundwater quality indicators in Gilan province using geostatistics. Water and Soil Journal, No. 29, pp. 412-493. (In Persian)
Samra, J.S. Singh, V.P. Sharma, K.M.S. (1988). Analysis of spatial variability in sodic soils. 2: Point and block-kriging. Soil Science 145, 250–256.
Sylla, M. Stein, A. Van Breemen, N. Fresco, L.O. (1995). Spatial variability of soil salinity at different scales in the Mangrove rice agro-ecosystem. West Africa Agriculture, Ecosystems and Environment 54, 1–15.
Tahboub, A. Abbassi, B. Ta'any, R. Saffarini, G. (2007). Spatial variability of topsoil salinity in the lower reaches of Zerka River, central Jordan Valley.
Wang, J.H. Wu, Y.W. and Fu, Q.L. (1999). Study on spatial variability in conductivity of the coastal saline soils. Journal of Zhejiang Agricultural University. 25(2): 139-142.