زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

ارزیابی آلودگی آب سطحی دشت شمیل تخت با استفاده از شاخص وراستیک و بهینه‌یابی شبکه پایش کیفی رودخانه

نویسندگان
1 دانشگاه خوارزمی
2 دانشگاه اصفهان
چکیده
طراحی و بهینه‌یابی شبکه پایش کیفی در محدوده‌های با چند زیرحوضه نیازمند آگاهی از معیارهای مؤثر بر آن‌ها است به‌نحوی که در هر زیرحوضه، وجود یا عدم وجود ایستگاه پایش و پارامترهای لازم برای این عملیات تعیین گردد. در این راستا، استفاده از شاخص آلودگی آب سطحی وراستیک می‌تواند مفید واقع شود. مدل وراستیک روشی کاربردی و پیشرفته برای ارزیابی ریسک و پتانسیل آلودگی در زیر حوضه‌های آبریز است. پایش کیفی محدوده مطالعاتی شمیل تخت به دلیل تأمین آب آشامیدنی شهر بندرعباس از اهمیت بسیاری برخوردار است. ازاین‌رو، به‌منظور ارزیابی ریسک آلودگی در این دشت، ابتدا محدوده با استفاده از نرم‌افزار Global Mapper به 16 زیر حوضه تقسیم شده است. شاخص وراستیک به‌صورت لایه‌های اطلاعاتی مختلف ارائه و عدد آن برای هر زیرحوضه با رتبه‌دهی به روش قضاوت کارشناسانه، وزن‌دهی به روش فرآیند تحلیل سلسله مراتبی و ادغام لایه‌ها با استفاده از همپوشانی وزنی محاسبه شد. نتایج نشان داد که سه زیرحوضه دارای ریسک بالا و سه زیرحوضه دارای ریسک پایین هستند. سپس، بر اساس وضعیت آبراهه‌های جاری در هر زیرحوضه، شاخص آلودگی در هر کدام و میزان اهمیت آن‌ها، تعداد ایستگاه‌های پایش کیفی و پارامترهای ضروری در این حیطه تعیین شدند. بر این اساس، 5 ایستگاه پیشنهادی در نقاط مختلف به 10 ایستگاه هیدرومتری موجود افزوده شد. در 15 ایستگاه نهایی، سنجش پارامترهای عمومی و یون‌های اصلی در دستور کار پیشنهادی قرار گرفت. همچنین، سنجش پارامترهایی نظیر فسفات/فسفر و نیترات/نیتریت در دستور کار 6 زیرحوضه و فلزات سنگین در دستور کار 3 زیرحوضه قرار گرفت.
کلیدواژه‌ها

Alavipoor, F S., Ghorbaninia, Z., Karimi, S., Jafari, H., 2016. Surface Water Contamination Risk Assessment Modeled by Fuzzy-WRASTIC. Water Environ Res. Jul;88(7):589-601. doi: 10.2175/106143016X14609975746361. PMID: 27329055.
Banikhedmat, A., Rasinezami, R., Masumi, F., 2018. Optimal Allocation of Water and Soil Resources Management at the Watershed Scale With a Qualitative and Quantitative Approach by the Use of the Swat Model. Master’s thesis. The University of Mohaghegh Ardabili, p. 87.
Diamantino, C., Henriques, M., Oliveira, M., Ferreira, J., 2005. Methodologies for pollution risk assessment of water resources systems. Fourth Inter-Celtic Colloquium on Hydrology and Management of Water Resources Portugal, Guimaraes. 73:11-14.
Gallegos, D., Lowance, J., Thomas, C., 2000. State of New Mexico source Water Assessment and Protection Program. Appendix E: Wrastic Index: Watershed Vulnerability Estimation Using Wrastic). http://www.nmenv.state.nmus/dwb/ Documents/SWAPP_2000.PDF.
Maheshwari, S., Vyas, S. 2023. Vulnerability assessment of urban waterbodies based on WRASTIC model. Environ Dev Sustain. https://doi.org/10.1007/s10668-023-03274-1
Maleki, P., Rahman, P., Jafariyan, H., Salmanmahiny, A., Ghorbani, R., Gholizad, M., 2020. The risk assessment of water pollution in the Gorgan Bay catchment using the WRASTIC index. Environmental Nanotechnology, Monitoring & Management, Volume 14, 100393, ISSN 2215-1532, https://doi.org/10.1016/j.enmm.2020.100393.
Rahimi-Baluchi, L., Malek-Mohammadi, B., 2013. Detecting environmental change of Shadegan international wetland using remote sensing and WRASTIC index (Case study: Shadegan international wetland). Journal of Applied RS & GIS Techniques in Natural Resource Science 39 (65), 101–112.
Valiallahi. J., Soltani, A., 2019. Ahmadi Eghbal M. Evaluating Climate Change and Anthropogenic effects on inducing Salt Storms & Aerosol Hazards Risk in Urmia Lake. Anthropogenic Pollution Journal. 3(1): 25-32.