زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

ارزیابی میزان تطابق کیفی و کمی داده‌های ژئوفیزیکی با عیارسنجی کانسار مس دره‌زرشک یزد به‌منظور پیشنهاد موقعیت بهینه گمانه‌های اکتشافی جدید

نویسندگان
دانشگاه صنعتی اراک، دانشکدۀ مهندسی علوم‌زمین، گروه مهندسی معدن
چکیده
در کانسار مس درۀ زرشک یزد داده‌های ژئوفیزیکی مغناطیس سنجی، مقاومت ویژه و قطبش القایی برداشت شده و تعداد 25 حلقه گمانه‌ اکتشافی در سطح محدوده حفاری شده است. در پژوهش حاضر مدل­سازی وارون و پردازش داده‌های ژئوفیزیکی و میزان انطباق کیفی و کمی آنها با داده‌های عیارسنجی گمانه‌ها انجام شده است. برای این منظور ابتدا نقشه شدت میدان مغناطیسی کل بعد از اعمال فیلترها و پردازش­های لازم ترسیم شد و گسترش سطحی و عمقی بی‌هنجاری­ها روی آن مشخص شد. ترسیم پروفیل بی­هنجاری ایستگاه­های برداشت مغناطیسی منطبق بر چهار پروفیل ژئوالکتریکی نشان می‌دهد که اغلب محدوده­های بی­هنجار مغناطیسی، دارای بارپذیری زیاد و مقاومت ویژه کم نیز هستند که بر تطابق کیفی داده­های مغناطیسی و ژئوالکتریک با یک‌دیگر و در نتیجه افزایش احتمال کانی­سازی در منطقه دلالت دارد. سپس براساس تفسیر کیفی مقاطع ژئوالکتریک، موقعیت بهینه حفاری روی هر پروفیل پیشنهاد شد. ترسیم مقطع ماده‌ معدنی منطبق بر پروفیل­های ژئوالکتریک با استفاده از داده‌های عیارسنجی گمانه‌ها نشان داد که حفاری برخی گمانه‌ها مبتنی بر نتایج عملیات ژئوفیزیکی نیست و بدون هیچ­گونه منطق، هدف و طراحی درستی صورت گرفته است. به­طورکلی بررسی میزان تطابق کیفی نتایج عملیات برداشت ژئوالکتریک با داده­های عیارسنجی گمانه­ها تطابق کیفی نسبتاً خوبی را نشان داد. هم‌چنین بررسی میزان هم‌بستـگی خطی بین داده­های ژئوفیزیکی وارون­سازی­شده با داده­های عیارسنجی گمانه‌ها در یک محـدودۀ مشخص و یکسان، بعد از یک شبکه‌بندی معین و برابر و درون­یابی مقادیر آنها، به‌طورکلی انطباق کمی نسبتاً خوبی (بین 4/0 تا 7/0) نشان داد.
کلیدواژه‌ها

1. Aliluo S. K., Abedi M., Norouzi G. H., "IP-Rs geophysical 3D modelling of Cu-Fe skarns; A case study Ghalandar skarn deposit", Proceedings of the 18th Iranian Geophysical Conference, Tehran (May 2018) 962-964.## 2 احمدی ر.، افضلی ن.، "مدل‌سازی وارون هموار داده‌های ژئوفیزیکی اکتشافی کانسار سرب و روی حسین‌آباد خمین"، دهمین همایش ملی زمین شناسی دانشگاه پیام نور، تبریز (1396). ## 3. Shahrabi M. A., Amanian M., Hafezi Moghaddas N., "Application of IP&Rs investigation method in exploration of copper ore in Kashmar", Proceedings of the 17th Iranian Geophysical Conference, Tehran, April, (2017) 21-23. ## 4 احمدی ر.، "ارزیابی و تجزیه وتحلیل کارآیی اکتشافات ژئوفیزیکی انجام شده در معدن تپه‌سرخ از مجتمع معادن ایرانکوه"، بیستمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران (1380). ## 5 احمدی ر.، اسدی ا.، جلالی م.، "ارزیابی و تجزیه و تحلیل کارآیی اکتشافات ژئوفیزیکی انجام شده در کانسار مس علی‌آباد یزد"، بیست و ششمین گردهمایی علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران (1386). ## 6 مهدی‌زاده ی.، پیروز ا.، عرب‌امیری ع.ر.، "بررسی صحت مدل‌سازی دوبعدی داده‌های مقاومت ویژه و پلاریزاسیون القایی با استفاده از نتایج حفاری: مطالعه موردی کانسار سرب و روی پیچمتو"، دومین همایش علوم زمین، آشتیان (1390). ## 7 قاسمی ا.، مختاری ا.ر.، فتحیان پور ن.، "جداسازی ماده معدنی از باطله بر اساس داده‌های ژئوفیزیکی با به‌کارگیری تکنیک SVM"، اولین کنفرانس ملی فناوری‌های معدنکاری ایران، یزد، دانشگاه یزد (1391). ## 8. Bery A. A., Saad R., Mohamad E. T., Jinmin M., Azwin I. N., Tan N. M. A., Nordiana M. M., "Electrical resistivity and induced polarization data correlation with conductivity for iron ore exploration", Electronic Journal of Geotechnical Engineering, 17, (2012) 3323-3337. ## 9 شمس‌الدینی‌نژاد م.، سلیمانی ک.، شمس‌الدینی فرد ع.، کردستانی م.، "اکتشافات ژئوفیزیکی به روش IP و Rs در اندیس معدنی مس قلعه گنج"، سی و دومین گردهمایی و نخستین کنگره بین المللی تخصصی علوم زمین، تهران (1392). ## 10 یاسمی ن.، قادری م.، "بررسی کانه‌زایی مس به‌روش‌های ژئوفیزیکی IP و Rs در کانسار چودرچای"، شرق زنجان، سی و سومین گردهمایی علوم زمین، تهران (1393). ## 11. Alilou S. K., Norouzi G. H., Doulati F., Abedi M., "Application of magnetometery, electrical resistivity and induced polarization for exploration of polymetal deposits, a case study: Halab Dandi, Zanjan, Iran", 2nd international, Conference on Advances in Engineering Sciences and Applied Mathematics (ICAEAM), May 4-5, Istanbul (Turkey) (2014). ## 12. Arifin M. H., Kayode J. S., Izwan M. K., Zaid H. A. H., Hussin H., "Data for the potential gold mineralization mapping with the applications of electrical resistivity imaging and induced polarization geophysical surveys", Data in Brief, 22 (2019) 830-835. ## 13 حاج ملاعلی ع.، علوی نائینی م.، (1993) "نقشه زمین‌شناسی خضرآباد با مقیاس 1:100000"، سازمان زمین‌شناسی کشور (1372). ## 14 سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، "گزارش کانسارهای مس در ایران"، انتشارات سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور (1378). ## 15 شرکت کنکاوران، "گزارش زمین‌شناسی معدن دره زرشک"(1384). ## 16 شرکت مهندسین مشاور صمان کاو، "گزارش مطالعات تکمیلی ژئوفیزیک به‌روش پلاریزاسیون القایی (IP/RS) در محدوده معدن مس دره زرشک استان یزد" (1385). ## 17 افضلی ن.، "مدل‌سازی کانسارهای سرب و روی رباط و حسین آباد خمین با استفاده از تلفیق داده‌های اکتشافی ژئوفیزیکی، لیتولوژی و عیارسنجی"، پایان نامۀ کارشناسی ارشد، گروه مهندسی‌ معدن دانشگاه‌ صنعتی اراک (1395). ## 18. Loke M. H., "Electrical imaging surveys for environmental and engineering studies: A practical guide to 2-D and 3-D surveys" (1999). ## 19. Loke M. H., Lane J., "The use of constraints in 2D and 3D resistivity modeling", The 8th EEGS-ES Meeting, Portugal, Sept (2002). ## 20. Loke M. H., "Topographic modelling in resistivity imaging inversion", 62nd EAGE Conference & Technical Exhibition Extended Abstracts, Glasgow, Scolland, 29 May, 2 June (2000). ## 21. Claerbout J. F., "Fundamentals of geophysical data processing with applications to petroleum prospecting", Blackwell Scientific Publications (1988) 284. ## 22. Reynolds J., "An introduction to applied and environmental geophysics", Reynolds Geo-Sciences (2011) 710. ## 23. Gupta V. K., Ramani N., "Some aspects of regional-residual separation of gravity anomalies in a Precambrian", Geophysics, 45, (1980) 1412-1426. ## 24. Kellogg O. D., "Foundations of potential theory", Dover Publishing Inc (2010) 400. ## 25. Zeng H., Xu D., Tan T., "A model study for estimating optimum upward-continuation height for gravity separation with application to a Bouguer gravity anomaly over a mineral deposit, Jilin province, northeast China", Journal of Geophysics, 72 (2007) 145-150. ## 26. https://wiki.seg.org/wiki/Dictionary: Metal_factor_(MF). 27. Donald J. M., Theodore R. M., "Induced polarization, a study of its causes", Geophysics, vol. xxiv, no.4, (1959) 790-816. ## 28 احمدی ر.، "ارزیابی کانسار تپه ‌سرخ با استفاده از تلفیق داده‌های اکتشافی به‌روش هم‌بستگی زمین‌آماری داده‌ها"، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ مهندسی‌ معدن، دانشگاه‌ صنعتی اصفهان (1379). ##