زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

شناسایی مناطق مستعد دفن پسماندهای ویژه استان چهارمحال و بختیاری با استفاده ازسیستم اطلاعات جغرافیایی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی

نویسندگان
جواد خلجی
ناصر حافظی مقدس
غلامرضا لشکری پور
دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکدۀ علوم زمین
10.18869/acadpub.jeg.12.3.449
چکیده
مدیریت پسماندهای ویژه اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد و همواره از دغدغه‌های زیست‌محیطی کشورهای پیشرفته و در حال توسعه محسوب می‌شود. تعیین محل دفن پسماند‌های ویژه به‌عنوان یکی از مراحل مدیریت پسماند محسوب می‌شود که حساسیت زیادی دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پهنه‌های مستعد جهت دفن پسماندهای ویژه استان چهارمحال و بختیاری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و مدل تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و به‌منظور ارائه راهکارهای بهینه در مکان یابی اجرا شده است. در این تحقیق ابتدا معیارها و محدودیت‌های زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و فیزیکی تعیین شد سپس لایه‌های اطلاعاتی این معیارها در محیط (GIS) آماده شد. یک سری از این لایه‌ها به‌عنوان معیارهای رده‌بندی و بعضی از آن‌ها نیز با تعیین حریم مناسب به‌عنوان معیار حذفی در نظر گرفته شد. معیارهای رده‌بندی برای مقایسۀ زوجی با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) آماده شدند و اهمیت معیارها نسبت به‌هم در نرم‌افزار Expert choice اعمال شد. با انجام مقایسۀ زوجی وزن نسبی معیارها و زیر معیارها تعیین شد پس ازمحاسبه وزن نهایی و وزن نرمال‌شده، نقشه معیارها (لایه‌های اطلاعاتی) براساس وزن نرمال‌شده در محیط GIS کلاسه‌بندی شد.سرانجام با تلفیق نقشه‌ها و اعمال نقشه معیارهای حذفی نقشۀ نهایی استخراج شد نقشه استعداد داری منطقه برای دفن پسماند ویژه تهیه شد که در آن با توجه به امتیاز نهایی لایه‌ها، منطقه به چهار کلاس مناسب، نسبتاً مناسب، نسبتاً نامناسب و نامناسب طبقه‌بندی شده است.
کلیدواژه‌ها
پسماند ویژه
GIS
Expert choice
چهارمحال و بختیاری
1. Foroughian A., Eslami H., "Application of AHP and GIS for landfill site (A case study: city of Susa)” Journal of Scientific Research and Development 2 (5) (2015) 129-134. 2. Harada M. "Minamata disease: methylmercury poisoning in Japan caused by environmental pollution", Crit Rev Toxicol, 25(1) (2005) 1-24. 3. Radic S., Stipanicev D., Cvjetko P., Mikelic I., Rajcic M., Sirac S., et al. "Ecotoxicological assessment of industrial effluent using duckweed (Lemna minorl) as a test organism", Ecotoxicology, 19 (1) (2010) 216-222. 4. Devi NL, Yadav IC, Shihua Q, Singh S., Belagali S., "Physicochemical Characteristics of paper industry effluents a case study of South India Paper Mill (SIPM)”, Environ Monit Assess. 177 (1-4) (2011) 23-33 5. US Environmental Protection Agency, "Hazardous waste characteristics” A User-Friendly Reference Document” 74 (October 2009). 6. Rosenfeld P. E., Feg Lydia G. H., "Risks of Hazardous Wastes". William Andrew is an imprint of Elsevier, First edition (2011) 3-21. 7. Chang NB, Parvathinathan G and Breeden JB. "Combining GIS with fuzzy multi Criteria decision making for landfill siting in afast-growing urban region". Journal of Environmental Management. 87(1) (2008) 139-153 8. Iscan F., Yagci C. "Selection of solid waste landfill site using geographical information system (GIS)", International Journal of Environmental, Chemical, Ecological, Geological and Geophysical Engineering 9 (8) (2015) 1021-1024. 9. Sener S., Sener E., Karaguzel R., "Solid Waste Disposal Site Selection with GIS and AHP Methodology: A Case Study in Senirkent-Uluborlu (Isparta) Basin, Turkey", Journal of Environ Monit Assess. 173 (1-4) (2011) 533-54. 10. Vasiljevic Z T, Srdjevic V., Bajcetic R., Vojinovic M., "GIS and the Analytic Hierarchy Process for Regional Landfill Site Selection in Transitional Countries: A Case Study from Serbia", Environmental Management.49 (2) (2012) 445-458 11. پناهنده م.، ارسطو ب.، قویدل آ.، قنبری ف.، "کاربرد روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) در مکان‌یابی جای‌گاه دفن پسماند شهر سمنان"، فصلنامه سلامت و محیط ، (4)2 (1388). 283-276. 12. صمدی م.، لشکری ا.، فرجی سبکبار س.، و ح.، "استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی، AHP و TOPSIS جهت مکان‌یابی محل دفن پسماند شهری (مطالعه موردی شهر زنجان)"، دومین همایش ملی فضای جغرافیایی، رویکرد آمایشی، مدیریت محیط زیست، دانشگاه آزاد واحد اسلامشهر (1388). 13. برومندی م.، خامه‌چیان، م.، "مکان‌یابی محل دفن پسماند‌های خطرناک با استفاده از GIS و تحلیل‌های چندمتغیره در استان زنجان" چهارمین کنگرۀ ملی مهندسی عمران، دانشگاه تهران (1387). 14. کرباسی، ع. "پروژه پسماندهای ویژه در استان چهار محال و بختیاری"، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران (1385). 15. Yazdani M., Monavari S. M., Omrani G. A., Shariat M., Hosseini S. M., "Landfill site suitability assessment by means of geographic information system analysis", Solid Earthen International Scientific Journal. 6 (2015) 945-956. 16. Hafezi Moghaddas N., Hajizadeh Namaghi H., "Hazardous waste landfill site selection in Khorasan Razavi Province, Northeastern Iran", Arabian Journal of Geosciences. 4(1-2) (2011) 103-113. 17. Ahmadi M., Teymouri P., Dinarvand F., Hoseinzadeh M., Babaei A.A., Jafarzadeh N., "Municipal Solid Waste Landfill Site Selection using Analytical Hierarchy Process Method and Geographic Information System in Abadan, Iran". Iranian Journal of Health Sciences. 2(1) (2014) 37-50. 18. اسکندری ر.، "مکان‌یابی و ارزیابی محل دفن پسماندهای خطرناک مرجع در ایران مرکزی"،. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی شاهرود (1390). 19. نیکنامی م.، حافظی‌مقدس ن.، "مکان‌یابی محل دفن زباله‌های شهری در شهر گلپایگان با استفاده از سیستم (GIS)"،. فصل‌نامه زمین‌شناسی کاربردی.1(6) (1389). 66-57. 20. Banar M., Kose B M., Ozkan A., Acar I. P., "Choosing a municipal landfill site by analytical network process", Environmental Geology. 52 (2007) 747-751. 21. Saaty T. L., "The Analytic Hierarchy Process", Planning, Priority Setting, Resource Allocation, McGraw-Hill, New York. (1980) 437. 22. Saaty T. L., "Axiomatic Foundation of the Analytic Hierarchy Process", Management Science. 32(7) (1986) 841-855. 23. Saaty T. L., "How to Make a Decision: The Analytic Hierarchy Process", Interfaces, 24 (6) (1994) 19-43. 24. Cimren E., Catay B., Budak E., "Development of a Machine Tool Selection System Using AHP", International Journal of Advanced Manufacturing Technolxgy. 35(3) (2007) 363-376 25. قدسی‌پور ح.، "فرایند تحلیل سلسله مراتبی"، انتشارات دانشگاه صنعتی امیرکبیر. ویرایش دوازدهم (1391).