زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوضۀ آبخیز طالقان با استفاده از روش سیستم‌های هوشمند (روش شبکۀ عصبی مصنوعی مبتنی بر توابع پایه‌ای گوسی و شبکۀ عصبی پرسپترون)

نویسندگان
1 دانشگاه خوارزمی، دانشکده علوم زمین،
2 دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشکده مهندسی برق
3 دانشگاه آزاد اسلامی تهران، واحد علوم وتحقیقات، گروه کامپیوتر
چکیده
زمین­لغزش­ها هر سال خسارت­های مالی و جانی زیادی به‌بار می­آورند. نقشه­های پهنه‌بندی خطر زمین­لغزش می­توانند به کاهش این خسارت­ها کمک کنند. حوزۀ آبخیز طالقان از جمله­ حوزه­های مستعد زمین­لغزش است که بررسی شده است. در این مقاله به پهنه­بندی خطر زمین­لغزش در این منطقه و در مقیاس 50000/1، و با در نظر داشتن لایه­های اطلاعاتی پراکندگی لغزش­ها، شیب، برای شیب، زمین‌شناسی (لیتولوژی)، فاصله از گسل­ها، فاصله از آبراهه­ها، با روش شبکه­های عصبی مصنوعی مبتنی بر توابع پایه­ای گوسی (RBF) و شبکه‌های عصبی پرسپترون (MLP) می‌پردازیم. کلیات روش RBF تا حدود زیادی مشابه شبکه­های عصبی پرسپترون (MLP) است که تا کنون قابلیت آن مشخص شده­ است و چندین تفاوت ساختاری در مؤلفه­ها بین این دوروش شبکۀ عصبی وجود دارد. از نتایج نهایی مشخص شد که نقشه‌های حاصل از هر دو روش قابل قبول هستند و روش MLP دقت بیش‌تری نسبت به‌روش RBF دارد.
کلیدواژه‌ها

. آزاد ف.، عوامل مؤثر بر وقوع زمین‌لغزش و پهنه‌بندی آن در حوزۀ الموت رود، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی(1384). ## 2. احمدی ح.، داوودی م. ح.، نظری سامانی ع.ا.، مشکوتی ا.، مقایسۀ عوامل تأثیر گذار در خطر زمین‌لغزش در دو مقیاس (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز طالقان)، مجموعه مقالات هفتمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری (1390). ## 3. احسانی‌فر ف.، مدل‌سازی خطر وقوع زمین‌لغزش با استفاده از شبکۀ عصبی مصنوعی (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز تجن، استان مازندران)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه مازندران (1390). ## 4. الفتی س.، صفرپور ف.، محمودآبادی م.، زمین‌لغزش‌ها و انواع روش‌های مطالعه، مجلۀ رشد آموزش جغرافیا، دوره 26، شمارۀ 4 (1391). ## 5. جلالی ن.، ارزیابی تعدادی از روش‌های پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوزۀ طالقان، گزارش نهایی طرح تحقیقاتی پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری (1381). ## 6. حسین‌نژاد ف.، ارزیابی و توان‌سنجی پتانسیل‌های اکوتوریسم شهرستان طالقان، دانشگاه خوارزمی (1390). ## 7. حق‌شناس ا.، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش و ارتباط آن با تولید رسوب در منطقۀ طالقان، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشگاه تربیت مدرس (1374). ## 8. راکعی ب.، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از سیستم شبکۀ عصبی در منطقه سفیدار گلۀ استان سمنان، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشکده علوم. دانشگاه تربیت مدرس (1382). ## 9. زارع پور س.، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در منطقۀ رودبار و منجیل با استفاده از شبکۀ عصبی مصنوعی در مقیاس 1:50000، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشکدۀ علوم، دانشگاه خوارزمی (1384). ## 10. ساریخانی ر.، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از شبکۀ عصبی مصنوعی(مطالعۀ موردی : منطقۀ تالش-گیلان)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد. دانشکده علوم. دانشگاه خوارزمی(1380). ## 11. سایت فرمانداری طالقان (www.p-alb.ir)(1393). ## 12. سوری س.، لشکری‌پور غ.ر، غفوری م.، پهنه‌بندی خطر زمین لغزش با استفاده از شبکۀ عصبی مصنوعی مطالعۀ موردی حوزۀ کشوری (نوژیان)، نشریۀ زمین‌شناسی مهندسی، جلد 5، شمارۀ 2 (1390). ## 13. فاطمی‌عقدا س.،م.، ساریخانی ر.، تشنه لب م.، پهنه‌بندی خطر رانش زمین در منطقۀ طالش با استفاده از سیستم‌های هوشمند(شبکه‌های عصبی مصنوعی پرسپترون)، مجلۀ زمین‌شناسی مهندسی، جلد اول، شماره 2 (1382) 179-192. ## 14. قنواتی ع.، ضیائیان پ.، سردشتی م.، جنگلی ع.،ا.، آشکارسازی تغییرات مورفودینامیک با استفاده از داده های سنجش از دور و تحلیل مؤلفه‌های اصلی (PCA) و منطق فازی (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز طالقان)، مجلۀ پژوهش‌ها‌ی جغرافیایی، شماره 62 (1386) 53-41. ## 15. قهرمانی ش.، ثروتی م.ر.، مطالعۀ ژئومورفولوزژی و فرسایش در حوزۀ آبریز الموت، فصلنامۀ جغرافیایی سرزمین، سال پنجم، شماره 17 (1387)61-45. ## 16. گرشاسبی پ.، شناخت ژئو مورفولوژی کواترنر و بررسی قابلیت آن جهت توسعه کشاورزی، منابع طبیعی و حفاظت خاک در حوزۀ آبخیز طالقان، دانشگاه آزد واحد تهران مرکزی (1372). ## 17. گزارش تماب، مطالعات آبخیزداری حوزۀ طالقان، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه تهران، جلد سوم (1372). ## 18. مرادی ح.،ر.، سپهوند ع.ر.، عبدالمالکی پ.، بررسی تأثیر تعداد عوامل ورودی در مقدار دقت شبکۀ عصبی مصنوعی برای پهنه‌بندی خطر وقوع زمین‌لغزش (مطالعۀ موردی : حوزۀ آبخیز هراز)، نشریۀ مرتع و آبخیزداری. مجلۀ منابع طبیعی ایران. دورۀ 65. شمارۀ 2 (1391)231-243. ## 19. ملک پور ح.، بررسی عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش و روش پهنه‌‌بندی آن (مطالعۀ موردی: حوزۀ آبخیز طالقان)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشکده کشاورزی، ‌دانشگاه تربیت مدرس (1388). ## 20. منهاج م.ب.، مبانی شبکه‌های عصبی، مرکز نشر دانشگاه صنعتی امیر کبیر (1384). ## 21. نبوی م.ح.، دیباچه‌ای بر زمین‌شناسی ایران در محدودۀ البرز مرکزی، سازمان زمین‌شناسی کشور(1355). ## 22. نقشۀ زمین‌شناسی (100000/1 شکران)، انتشارات سازمان زمین‌شناسی کشور (1356). ## 23. Ercanoglu M., "Landslide susceptibility assessment of SE Bartin (West Black Sea region, Turkey) by artificial neural networks", Nat. Hazards Earth Syst. Sci., 5 (2005) 979-992. ## 24. Fatemi Aghda S.M., Suzuki A., Kitazono Y., "Geological hazards risk analysis using multi criteria evaluation techniques", the faculty of engineering, kumamoto university, Japan, VOL.39, NO.2 (1994). ## 25. Wang H.B., Li J.W., Zhou B., Yuan Q., Chen Y.P., "Application of a hybrid model of neural networks and genetic algorithms to evaluate landslide susceptibility", Natural Hazards and Earth System Sciences (2013) 353-388. ## 26. Yilmaz I., "Landslide susceptibility mapping using frequency ratio, logistic regression, artificial neural networks and their comparison: A case study from kat landslides (Tokat-Turkey)", Computers and Geosciences, 35 (2009)1125-1138. ## 27. Zare M., Pourghasemi H.R, Vafakhah M., Pradhan B., "Landslide susceptibility mapping at Vaz Watershed (Iran) using an artificial neural network model: a comparison between multilayer perceptron (MLP) and radial basic function (RBF) algorithms", Arab J Geosci. 6 (2013) 2873-2888. ##