زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

پهنه بندی خطرزمین لغزش در محدوده پی و مخزن سد پلرود با روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)

نویسندگان
1 دانشگاه پیام نور
2 شرکت ملی نفت ایران، فلات قاره
چکیده
مقاله حاضر نتیجۀ ارزیابی و پهنه‌بندی خطرناپایدار‌های دامنه‌ای در محدودۀ بدنه و دریاچه سد پلرود را ارائه می‌کند. سد مخزنی پلرود یکی از سدهایی است که در منطقۀ گیلان و در فاصلۀ 29 کیلومتری جنوب رودسر بر رودخانۀ پلرود در حال بررسی و ساخت است. شرایط ریخت‌شناسی طبیعی از یک‌سو و وجود نهشته‌های تحکیم نیافته و سازندهای سنگی خرد شده ناشی از گسل‌های موجود در ساختگاه سد از سوی دیگر، محل احداث بدنه سد و دریاچه آن را مستعد ناپایداری‌های دامنه‌ای ساخته است. بررسی سابقه تاریخی منطقه نیز بیان‌گر پتانسیل زیاد دامنه‌های منطقه برای ناپایداری‌های دامنه‌ای است. از جمله این ناپایداری‌ها می­توان به زمین‌لغزش بزگ رخ داده در سال 1374 اشاره کرد که سبب خسارت‌های فراوانی در منطقه شده است. از این‌رو، تعیین مناطق پرخطر محدوده مخزن و ساختگاه پیش از آب‌گیری آن ضرورت زیادی دارد. در این پژوهش با استفاده از عمده عوامل مؤثر در وقوع زمین­لغزش، شامل درصد شیب، جهت شیب، لیتولوژی، فاصله از گسل، فاصله از جاده، فاصله از آبراهه، ارتفاع، پوشش گیاهی و میزان بارندگی، نقشۀ پهنه‌بندی خطرزمین لغزش تهیه شده است. برای وزن‌دهی به این عوامل، روش تحلیل مراتبی(AHP) در سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS)، استفاده شده­است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که حدود 26 درصد از شیب‌های مشرف به دریاچۀ سد در منطقه با خطر زیاد قرار می­گیرند. هم‌چنین مشخص شد که از بین عوامل 9‌گانه که به‌نحوی در وقوع زمین‌لغزش منطقه نقش ایفا می‌کنند، تأثیر جهت شیب و لیتولوژی نسبت به دیگر عوامل بیش‌تر است
کلیدواژه‌ها

1. Müller L., "The Vaiont catastrophe-a personal review", Engineering Geology, Vol. 24 (1/4) (1987).## 2. Saaty T.L., Vargas G.L., "Models, Methods, Concepts, and Applications of the Analytic Hierarchy Process", Kluwer Academic Publisher, Boston (2001). ## 3. احمدی ح.، اسمعلی ا.، فیض‌نیا س.، شریعت‌جعفری م.، پهنه‌بندی خطر حرکت‌های توده‌ای با استفاده از دو روش رگرسیون چند متغییره( MR) و تحلیل سلسله مراتبی سیستم‌ها (AHP) مطالعه موردی حوضه آبخیز گرمی چای، مجله منابع طبیعی ایران، نشریه شماره 4 (1382). ## 4. فیض‌نیا س.، کلارستاقی ع.ا.، احمدی ح.، صفایی م.، بررسی عوامل مؤثر در وقوع زمین‌لغزش‌ها و پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش مطالعه موردی: حوزۀ آبخیز شیرین رود سد تجن، مجله منابع طبیعی، جلد 57. شمارۀ 1 (1383). ## 5. شادفر ص.، مجتبی ی.، جمال ق.، جعفر غ.، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی-مطالعه موردی حوزه آبخیزچالک‌رود، پژوهش و سازندگی در منابع طبیعی، شماره ‌75 (1376). ## 6. عظیم‌پور ع.، حسن ص.، علی د.، محمدرضا ث.، ارزیابی نتایج مدل AHP در پهنه‌بندی خطر زمین لغزه - مطالعۀ موردی حوضۀ آبریز اهر چای، فضای جغرافیایی، جلد 9، شمارۀ 26 (1388). ## 7. بهنیافر ا.، پروین ک.، کاربرد مدل AHP و منطق فازی در منطقه‌بندی خطرات زمین‌لغزش حوضۀ آبریز فریزی در دامنه شمالی کوه‌های بینالود، مجله جغرافیای طبیعی، سال سوم، شماره 9 (1389). ## 8. میرصانعی ر.، محمدرضا م.، راهنمای تهیه نقشۀ پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در ایران، کارگروه زلزله و لغزش لایه‌های زمین، پژوشکده سوانح طبیعی (1384). ## 9. Chacon J., Irigaray C., Fernandez T.,"Large to middle scale landslides inventory analysis and mapping with modeling and assessment of derived susceptibility", Hazards and risks in a GIS, 7th International IIAEG congress (1994) 4669-4678. ## 10. Lee S., Min K.,"Statistical analysis of landslide susceptibility at Yongin, Korea", Environmental Geology, 40 (2001) 1095-1113. ## 11. Lee S., Pradhan B.,"Landslide hazard mapping at Selangor, Malaysia using frequency ratio and logistic regression model", Landslides, 4 (1) (2007) 33-41. ## 12. سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، نقشۀ زمینشناسی چارگوش 1:100000 جواهرده (1380). ## 13. Crippen R.E., "Calculating the vegetation index faster,' Remote Sensing of Environment", Vol. 34 (1990) 71-73. ## 14. سازمان هواشناسی کشور، گزارش ایستگاه‌های هواشناسی استان گیلان دردوره 45 ساله (1385). ## 15. Weier J., Herring D., "Measuring Vegetation (NDVI EVI)", http:// earthobservatory.nasa.gov/Library/MeasuringVegetation/measuring_vegetation_1.html##