زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

پهنه‌بندی خطر زمین لغزش در دامنۀ شمالی مخزن سد لتیان با استفاده از روش‌های تحلیل سلسله مراتبی، تراکم سطح، شاخص هم‌پوشانی و ارزش اطلاعاتی

نویسندگان
1 دانشگاه صنعتی امیرکبیر
2 دانشگاه صنعتی اراک
چکیده
در پژوهش حاضر پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در حوضۀ سد لتیان با استفاده از چهار روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، تراکم سطح، شاخص هم‌پوشانی و ارزش اطلاعاتی انجام شده است. براساس مطالعات، نه پارامتر لیتولوژی، فاصله از آبراهه، فاصله از گسل، فاصله از جاده، شیب و جهت شیب، ارتفاع، زاویۀ اصطکاک مواد تشکیل دهنده و کاربری اراضی به‌عنوان مهم‌ترین پارامترهای احتمالی مؤثر در وقوع زمین‌لغزش‌های منطقه، تشخیص داده شدند. با انطباق لایه‌های اطلاعاتی این عوامل بر نقشۀ زمین‌لغزش‌های قدیمی منطقۀ بررسی شده در محیط GIS، اثر هر یک از این عوامل در رخداد زمین‌لغزش‌ها ارزیابی شد و در نهایت نقشه‌های پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش با استفاده از هفت پارامتر مؤثر، تهیه شدند. این نقشه‌ها نشان می‌دهند که نواحی با پتانسیل خطر بسیار زیاد برای زمین‌لغزش، عمدتاً در سه ناحیۀ شرق، مرکز و غرب مرز پایینی محدودۀ بررسی واقع شده‌اند. نکتۀ قابل توجه آن است که از این سه ناحیه، دو ناحیۀ مرکزی و غربی در مرز مخزن سد لتیان قرار دارند. عمل‌کرد چهار روش‌ پهنه‌بندی، با استفاده از شاخص‌های موجود ارزیـــابی شدند. نتایج نشان می‌دهد که به‌ترتیب روش‌های تراکم سطح و شاخص هم‌پوشانی کارایی نسبی بهتری در پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در منطقۀ بررسی شده دارند.
کلیدواژه‌ها

. اردکانی ف.، غیومیان م.، جلالی ن.، ارزیابی کارایی مدل‌های پهنه‌بندی خطر زمین لغزش در حوضۀ آبخیز سد لتیان، مجله زمین‌شناسی مهندسی، جلد اول، شمارۀ 1 (1382). 2. فیض‌نیا س.، کلارستانی ع.، احمدی ح.، صفایی م.، بررسی عوامل مؤثر در وقوع زمین لغزش‌ها و پهنه‌بندی خطر زمین لغزش؛ مطالعۀ موردی حوضۀ آبخیز شیرینرود-سد فجن، مجلۀ منابع طبیعی ایران، جلد 75، شمارۀ (1383). 3. سفیدگری ر.، ارزیابی روش‌های پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش حوزۀ آبخیز دماوند،پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران (1381). 4. سیارپور م.، پهنه‌بندی پتانسیل خطر زمین‌لغزش در جنوب خلخال در استان اردبیل، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران (1378). 5. فاطمی عقدا م.، غیومیان ج.، اشقلی فراهانی ع.، ارزیابی کارایی روش‌های آماری در تعیین پتانسیل خطر زمین لغزش، فصلنامۀ علمی- پژوهشی علوم زمین، سال یازدهم، شماره۴۸. زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور (۱۳۸۲). 6. شادفر ص.، قدوسی.ج، خلخالی ع.، بررسی و ارزیابی روش‌های آماری دو متغیره وLNRF در پهنه‌بندی خطر زمین لغزش، مطالعۀ موردی: حوزهی آبخیز جنت رودبار، منابع طبیعی شماره ٧٨، بهار (١٣٨٧). 7. شیرانی ک.، سیف ع.، علیمرادی م.، صحت‌سنجی روش‌ تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و رگرسیون چند متغیره (MR)در پهنه‌بندی خطر زمین لغزش به‌کمک تکنیک GIS. مطالعه موردی: حوضۀ رودخانه ماربر، مهندسی فناوری اطلاعات مکانی؛ سال یکم، شماره سوم، زمستان (۱۳۸۹). 8. Ahmadi H., Asmaly A., Feiznia S., Shariat Jafari M., "Hazard ZonationMass Movements Using Two Methods of Multiple Regression (MR) and AHP (case study: Garmi chayei atershed)", Journal of Natural Resources, Jad 56 (2003) 326-323. 9. Shadfar S., Yamani M., Ghodousi J., Ghayomian J., "Landslide HazardZonation by Using AHP (case study: watershed Chalkrod Tonekabon)", Journal ofResearch and the Construction of Natural Resources, 75 (2007) 118-126. 10. شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس، گزارش زمین‌شناسی مهندسی، طرح علاج بخشی سد مخزنی لتیان‐علاج بخشی نشست جاده لتیان‐کلان (۱۳۷۷). 11. نصیری ش.، پهنه‌بندی خطر ناشی از لغزش‌های حاصل از زلزله در شمال تهران، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد در رشته ی زمین‌شناسی مهندسی، راهنما: د. علی ارومیه‌ای، گروه زمین‌شناسی، دانشکدۀعلوم، دانشگاه تربیت مدرس (1383). 12. پایگاه ملی داده‌های علوم زمین کشور، گزارش مقدماتی رانش زمین دریاچه سد لتیان، گروه بلایای طبیعی و مدیریت بحران (1385). 13. احمدی ر.، عطاپور ه.، پهنه‌بندی خطر زمین‌لغزش در دامنۀ شمالی مخزن سد لتیان با کمک سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS)، وزارت نیرو، شرکت آب منطقه‌ای تهران (1391). 14. نقشۀ جامع راه‌های ایران، موسسۀ جغرافیایی و کارتوگرافی (www.iranview.com) و Google Earth. 15. Dai F.C., Lee C.F., Zhang X.H., "Assessment of landslide susceptibility on the natural terrain of Lantau Island, Hong Kong", Environmental Geology 61 (2001) 257-271 16. Neaupane K.M., Piantanakulchai M., "Analytic network process model for landslide hazard zonation", Engineering Geology 85 (2006) 281-294 17. محمدخان ش.، ساخت مدل منطقه‌ای خطر حرکات توده‌ای با استفاده از ویژگی‌های کیفی و تحلیل سیستم‌ها، مطالعۀ موردی حوزۀ آبخیز طالقان، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران (1380). 18. فتاحی اردکانی م.، بررسی و ارزیابی کارایی مدل‌های پهنه‌بندی خطر زمین‌لغرش و تکنیک سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در حوزۀ آبخیز لتیان، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد آبخیزداری، مرکز آموزش عالی امام خمینی (1379). 19. Avanzi G.D, Giannecchini R., Puccinelli A., "Geologic and Geomorphic Factorof the Land Slides Triggered in the Cardoso T. Basin (Tuscany, Italy) by the 19th June, 1996 IntenseRainstorm", Proceeding of the 8 th International Symposium on Landslides, vol. 1 (2000) 381-386. 20. Gee M.D., "classification of landslide hazard zonation methods and a test ofpredictive capability", Bell, Davi H. (e). Proceeding 6th international symposiumon landslids, 2 (1992) 110-121. 21. Shirani K., Chavoshi S., Ghayomian J., "Evaluation of Methods forLandslide Hazard Zonation in the Uptown Padena Semirom", Research Journal ofSciences, Isfahan University, 23(1), (2006) 23-38. 22. Shirani K., Ghayomian J., Mokhtari A., "Evaluation of Bivariate andMultivariate Statistical Methods in Landslide Hazard Zonation", Journal of Waterand Watershed, Soil Conservation and Watershed Management ResearchInstitute, 2(2), (2005) 36-48. 23. Shariat Jafari M., Ghayomian J., "Evaluation of Bivariate Statistical AnalysisModels in Sandslide Hazard Zonation", Tehran University Journal, 34 (1), (2008) 137-143.