fa مطالعه میدانی شواهد فرونشست در استان البرز ژئوتکنیک (مکانیک خاک و سنگ) Geotecnic مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="AR-SA">فرونشست زمین به‌عنوان یکی از مخاطرات پیچیده ژئوتکنیکی، تهدیدی جدی برای امنیت طبیعی، اجتماعی و اقتصادی استان البرز محسوب می‌شود. در این مقاله، با استناد به شواهد میدانی گردآوری‌شده در دشت‌های هشتگرد، اشتهارد و کرج طی فصول بهار و تابستان سال ۱۴۰۴، علائم صحرایی فرونشست مورد ارزیابی و اندازه&shy;‌گیری قرار گرفته است. علائمی نظیر ترک‌های کششی و فشاری در سطح زمین، نشست موضعی در سازه‌ها، لوله‌&shy;زایی در سرچاه‌&shy;ها، شکاف‌های سطحی عمیق و تغییر در سطح آب‌های زیرزمینی به‌عنوان نشانه‌های کلیدی فرونشست بررسی شده‌اند. نتایج حاصل نشان می‌دهد که دشت هشتگرد، به‌ویژه در مناطق سعیدآباد، سپهر و نجم‌آباد، دارای بیشترین شواهد صحرایی از جمله نشست‌های پیوسته، شکاف‌&shy;های سطحی و تغییرشکل در سطح زمین است. در شهرک صنعتی سپهر لوله‌&shy;زایی به میزان 120 سانتی&shy;متر در طی شش سال اندازه‌&shy;گیری شده است. در دشت اشتهارد نیز شواهد متعددی از ترک‌&shy;خوردگی در ساختمان مدارس، شکاف در سطح زمین و در اطراف دکل‌&shy;های برق و دیواره‌های سازه‌ای مشاهده شده است. بازشدگی برخی ترک‌&shy;ها در این منطقه حدود 20 میلی&shy;متر است. همچنین شکاف&shy;‌های عمیقی در منطقه فتح‌&shy;آباد (حدفاصل اشتهارد و بویین زهرا) به وقوع پیوست است. عمق حداکثر شکاف‌&shy;ها حدود 6 متر برآورد شده است. با این حال، در بخش‌هایی از دشت کرج، علی‌رغم برداشت قابل‌توجه از منابع آب زیرزمینی، علائم صحرایی مشهودی از فرونشست دیده نشده است. مطالعه دورسنجی به روش تداخل سنجی راداری نیز نشان می‌&shy;دهد که فرونشست در هشتگرد حدود 20 سانتی&shy;متر در کرج حدود 14 سانتی&shy;متر و در اشتهارد حدود 6 سانتی&shy;متر در سال است.</span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;">Land subsidence is a complex geotechnical hazard with profound impacts on environmental stability, infrastructure resilience, and socio-economic security. This research presents a systematic field-based assessment of subsidence manifestations across the Hashtgerd, Eshtehard, and Karaj plains in Alborz Province, based on extensive surveys conducted in spring and summer of 2025. Diagnostic indicators, including extensional and compressional ground fissures, localized structural deformations, wellhead displacements, large-scale surface cracks, and variations in groundwater levels, were systematically documented. The Hashtgerd plain, particularly the Saeidabad, Sepehr, and Najmabad areas, exhibited the highest density of subsidence evidence, including &nbsp;progressive surface settlement, widespread fissuring, and instability of near-surface strata. In the Eshtehard plain, structural cracking in school buildings, ground ruptures adjacent to transmission towers, and retaining wall failures were frequently observed. Deep surface fissures were also identified in the Fathabad region, which is located between Eshtehard and Buin Zahra. In contrast, despite significant groundwater withdrawal, field surveys in parts of the Karaj plain revealed no pronounced subsidence indicators. The findings highlight a strong spatial correlation between the severity of subsidence and geological heterogeneity and unregulated groundwater exploitation.The absence of smart metering systems in wells also contributed to this issue. This study underscores the urgent need for integrated monitoring frameworks, adaptive management strategies, and the application of advanced remote sensing technologies to mitigate and control the expansion of land subsidence in Alborz Province.</span></span></span></span></div> فرونشست, استان البرز, شواهد صحرایی, دشت اشتهارد, دشت هشتگرد, کرج Land subsidence, Alborz Province, field-based evidence, Hashtgerd plain, Eshtehard plain, Karaj 48 67 http://jeg.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-6&slc_lang=fa&sid=1 Ali Ghanbari علی قنبری ghanbari@khu.ac.ir 10031947532846007457 10031947532846007457 Yes Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Mohammad Nakhaee محمد نخعی nakhaei@khu.ac.ir 10031947532846007458 10031947532846007458 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Saeed Kalani سعید کلانی Saeed.kalani@gmail.com 10031947532846007459 10031947532846007459 No Alborz MPorg سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان البرز Hamidreza Azizi حمیدرضا عزیزی Azizi.hamidr@gmail.com 10031947532846007460 10031947532846007460 No Alborz MPorg سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان البرز