زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

ارزیابی پایداری آب زیرزمینی در آبخوان کرمانشاه با استفاده از شاخص‌ها و تحلیل سلسله مراتبی

نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 آب منطقه ای تهران
چکیده
در مناطق نیمه خشک، منابع آب محدود است و استفاده از شاخص‌­های پایداری آب­‌های زیرزمینی برای مدیریت این منابع اهمیت دارد. با توجه به رشد جمعیت و توسعه کشاورزی در دشت کرمانشاه، با محاسبه شاخص پایداری منابع آب زیرزمینی و با اتخاذ تصمیمات مدیریت صحیح می‌­توان از آسیب‌های جبران‌ناپذیر به این منابع جلوگیری کرد. به همین منظور در این پژوهش، شاخص پایداری این آبخوان با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی تعداد 9 شاخص در بخش‌های کمی، کیفی، محیط زیستی و اجتماعی استفاده شده است. ابتدا هر شاخص­ محاسبه شده و در ادامه پایداری آن با استفاده از انتقال داده­‌ها به محیط نرم‌افزار جی-ای-اس و درون‌یابی ارزیابی گردیده است. در مرحله بعد با محاسبه وزن و رتبه هر شاخص و دسته، نقشه هم­ارز شده شاخص تهیه گردید و در ادامه با استفاده از هم‌پوشانی وزنی، نقشه پایداری نهایی به دست آمده است. در نهایت برای سنجش دقت روشهای مورد استفاده در تحقیق، از نمودار ویژگی عملکرد گیرنده استفاده گردیده است. بر اساس نقشه پایداری تهیه شده، می‌توان گفت که شاخص‌­های تغییرات ذخیره آب زیرزمینی و مشکلات کیفی از جمله مهم‌ترین شاخص‌­های اثرگذار بر پایداری منابع آب زیرزمینی دشت می‌­باشد. همچنین نتایج نشان می‌­دهد، در نواحی مرکزی وضعیت پایداری ضعیف‌­تر و در بخش‌­های مرزی (سر شاخه‌های رودخانه) و جنوب شرقی آبخوان پایداری مطلوب­‌تری دارد. برای صحت سنجی نتایج نهایی تحلیل سلسله مراتبی با کمک منحنی تشخیص عملکرد سامانه نشان می‌­داد که روش مورد استفاده از درجه اعتبار بالایی برخوردار است. در ادامه برای بهبود پایداری منابع آب زیرزمینی منطقه پیشنهاد می‌­شود با مشارکت مردم و با استفاده از راهکارهای علمی و اصولی، سیاست‌­های جدید مدیریت آب اتخاذ شود.
کلیدواژه‌ها

Custodio, E. (2002). Aquifer overexploitation: what does it mean? Hydrogeology journal, 10(2), 254-277.
Cullet, P. (2017). Water Regulation and Public Participation in the Indian Context. Public Participation and Water Resources Management. International Conference, Geneva, 20-29
Fakourian, M. H., Naderi, M., & Joodaki, G. (2023). Assessment of groundwater budget in Aspas alluvial aquifer of Fars Province. Journal of Aquifer and Qanat, 4(1), 51-68.
Ghazavi, R., & Ramezani, M. (2017). Investigation the Effects of Precipitation Change and Groundwater Overextraction on both Quantitative and Qualitative Changes of Groundwater (Rafsanjan Plain. Hydrogeomorphology, 4(12), 111-129.
Harding, R. (2006). Ecologically sustainable development: origins, implementation and challenges. Desalination, 187(1-3), 229-239.
Jafari, F. A. T. E. M. E. H., Javadi, S. A. M. A. N., & Karimi, N. E. A. M. A. T. (2015, June). Forecasting of subsidence due to groundwater over exploitation using MODFLOW and interferometry technique in Radar imagery. In 36th IAHR World Congress, Netherlands.
Juwana, I., Perera, B., & Muttil, N. (2010). A water sustainability index for West Java-Part 2: refining the conceptual framework using Delphi technique. Water science and technology: a journal of the International Association on Water Pollution Research, 62(7), 1641-1652.
Kardan Moghadam, H., & Roozbahani, A. (2015). 'Evaluation of Bayesian networks model in monthly groundwater level prediction (Case study: Birjand aquifer)', Water and Irrigation Management, 5(2), 139-151. (In Persian).
Mahdikhani, M., Toranjian, A., & Bayat, M. (2021). Investigating the vulnerability of the Kermanshah plain aquifer using the DRASTIC model and GIS. The Third National Conference on Environmental Engineering and Management. Mazandab Environmental Engineering Research Center, Tajan Institute of Higher Education, Ghaemshahr, Iran.
Majidipour, F., Najafi, S. M. B., Taheri, K., Fathollahi, J., & Missimer, T. M. (2021). Index-based groundwater sustainability assessment in the socio-economic context: A case study in the Western Iran. Environmental Management, 67(4), 648-666.
Najafpour, N., Torabi Poode, H., & Yoonesi, H. (2020). Evaluation of groundwater quantity and quality on aquifer pollutant (Case Study: Lenjanat Plain, Isfahan). Environmental Researches, 11(21), 233-248.
Remesa, R., & Panda, R. K. (2008). Groundwater vulnerability assessment , risk mapping ,and nitrate evaluation in small agricultural watershed :using the DRASTIC model and GIS .Environmental Quality Management, 17(4), 53-75
Samani, S., Roozbahani, R., Heydari, A. K., & Moghaddam, H. K. (2020). A framework for indicator-based water sustainability assessment.
Smith, M., Cross, K., Paden, M., & Laban, P. (2016). Spring-Managing GW Sustainability. IUCN. Gland, Switzerland.
Taheri, K., Taheri, M., & Komail, M.S. (2017). Sin-DRASTIC: a modified vulnerability mapping method for alluvial aquifer hosted by karst in the north of Hamadan province, west of Iran. In EuroKarst 2016, Neuchâtel, 255-271
Vu, T. D., Ni, C. F., Li, W. C., Truong, M. H., & Hsu, S. M. (2021). Predictions of groundwater vulnerability and sustainability by an integrated index-overlay method and physical-based numerical model. Journal of Hydrology, 596, 126082.
Ziaye Shendershami, S., Esmali Ouri, A., Mostafazadeh, R., & Ghorbani, A. (2021). Effective Factors in Ground Water Variations and Water Table Decrease in Ardabil Plain. Hydrogeomorphology, 8(28), 127-143