زمین شناسی مهندسی

زمین شناسی مهندسی

ارزیابی پتانسیل آلودگی آبخوان دزفول اندیمشک شمالی با تأکید بر آسیب‌پذیری ذاتی و ویژه

نویسندگان
دانشگاه شهید چمران اهواز
چکیده
یکی از روش‌های مناسب برای جلوگیری از آلودگی آب‌های زیرزمینی، شناسایی مناطق آسیب‌پذیر آبخوان است. دشت دزفول اندیمشک دارای دو لندفیل با عدم رعایت استاندارهای کامل در دفن زباله و یک رودخانه تغذیه کنندهی آبخوان است که می‌توانند آلایندهای بالقوه برای آبخوان باشند، لذا ارزیابی پتانسیل آلودگی در این آبخوان، موضوعی ضروری و قابل توجه است. جهت تحقق این هدف برای نخستینبار در این منطقه ارزیابی پتانسیل آلودگی آبخوان با تکیه بر آسیب‌پذیری ذاتی (DRASTIC) و آسیب‌پذیری ویژه (DLR) انجام شد و در نهایت پتانسیل آلودگی (PC) در منطقه ارزیابی گردید. براساس نتایج مقدار شاخص آسیب‌پذیری ذاتی از 106 تا 162 متغیر است و دارای دو رده آسیب‌پذیری متوسط و زیاد است به‌طوری که آسیب‌پذیری زیاد مربوط به حاشیه غربی دشت و نزدیک به خروجی دشت و همچنین در میانه دشت با روند شمال شرقی - جنوب غربی است و آسیب‌پذیری کم مربوط به شمال و جنوب منطقه است. مقدار شاخص آسیب‌پذیری ویژه از ۲۵ تا ۷۵ متغیر است که براساس نظر کارشناسی در دو رده‌ی آسیب‌پذیری کم و متوسط قرار می‌گیرد. بیشترین آسیب‌پذیری ذاتی در میانه دشت و در اطراف رودخانه دز است. براساس نتایج، پتانسیل آلودگی (PC) آبخوان، بین 130 تا 207 متغیر است که ناشی از هر دو نوع آسیب‌پذیری ویژه و ذاتی است و در سه رده‌‌ی متوسط، زیاد و خیلی زیاد قرار می‌گیرد که عمدتاً متأثر از عوامل، رودخانه، کاربری اراضی، خاک و هدایت هیدرولیکی است.
کلیدواژه‌ها

Aghazadeh, N., Chitsazan, M., Mirzaei, Y., Ebrahimi, H., (2022). Development of modified DRAST-VUL model to determine aquifer vulnerability in urban areas. Watershed Engineering and Management, 13(4), 690-703. http://doi: 10.22092/ijwmse.2021.125064.1596
Aller L, Bennet T, Leher JH, Petty RJ, Hackett G (1987) DRASTIC: a standardized system for evaluating ground water pollution potential using hydrogeological settings. Robert S Kerr Environmental
Al-Adamat, R. A., Foster, I. D., and Baban, S. M. (2003). Groundwater vulnerability and risk mapping for the Basaltic aquifer of the Azraq basin of Jordan using GIS, remote sensing and DRASTIC. Applied Geography, 23(4), 303-324.
Babiker, I. S., Mohamed, M. A., Hiyama, T., and Kato, K. (2005). A GIS-based DRASTIC model for assessing aquifer vulnerability in Kakamigahara Heights, Gifu Prefecture, central Japan. Science of the Total Environment, 345(1-3),127-140. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2004.11.005
Casadiegos-Agudelo, L., Cetina-Tarazona, M. A., Dominguez-Rivera, I. C., and Gomez-Isidro, S. (2024). Validation of the intrinsic vulnerability to pollution of fractured siliciclastic aquifers using natural background levels. Groundwater for Sustainable Development, 101143. https://doi.org/10.1016/j.gsd.2024.101143
Faryabi, M., Chitsazan, M., and Zarasvaandei, A. (2020). Use of a mathematical modeling approach to investigate interaction between groundwater and river: A case study on the north of the Dezful-Andimeshk plain, southwest of Iran. Journal of Applied Research in Water and Wastewater, 7(1), 14-22.‌
Fijani, E., Nadiri, A. A., Moghaddam, A. A., Tsai, F. T. C., and Dixon, B. (2013). Optimization of DRASTIC method by supervised committee machine artificial intelligence to assess groundwater vulnerability for Maragheh–Bonab plain aquifer, Iran. Journal of hydrology, 503, 89-100.
Jia, Z., Bian, J., Wang, Y., Wan, H., Sun, X., and Li, Q. (2019). Assessment and validation of groundwater vulnerability to nitrate in porous aquifers based on a DRASTIC method modified by projection pursuit dynamic clustering model. Journal of contaminant hydrology, 226, 103522. https://doi.org/10.1016/j.jconhyd.2019.103522
Kardan Moghaddam, H., Javadi, S., and Rahimzadeh, Z. (2020). Evaluation of Aquifer Vulnerability Assessment Methods for Alluvial and Coastal Aquifers, Case Study in Astaneh-Koochesfahan Aquifer, Guilan, Iran. Journal of water and irrigation management, 10(2), 203-220 [In Persian.
Ozegin, K. O., Ilugbo, S. O., and Adebo, B. (2024). Spatial evaluation of groundwater vulnerability using the DRASTIC-L model with the analytic hierarchy process (AHP) and GIS approaches in Edo State, Nigeria. Physics and Chemistry of the Earth, Parts A/B/C 134, 103562.
Nadiri, A. A., M. Gharekhani, R. Khatibi, S. Sadeghfam and A. Asghari Moghaddam. )2017(. Groundwater vulnerability indices conditioned by Supervised Intelligence Committee Machine (SICM). Science of the Total Environment, 574: 691–706.
Riahi, W. F., Danesh Kar Arasteh, P., and Kardan Moghadam, H. (2022). Using two approaches of intrinsic and special vulnerability to identify potentials for the development of exploitation of underground water resources. Water and Irrigation Management, 11(4), 739-751.
Shirazi, S. M., Imran, H. M., and Akib, S. (2012). GIS-based DRASTIC method for groundwater vulnerability assessment: a review. Journal of Risk Research, 1-16.
Taghavi, N., Niven, R. K., Kramer, M., and Paull, D. J. (2023). Comparison of DRASTIC and DRASTICL groundwater vulnerability assessments of the Burdekin Basin, Queensland, Australia. Science of the Total Environment, 858, 159945.
Vaezihir, A., and Tabarmayeh, M. (2015). Total vulnerability estimation for the Tabriz aquifer (Iran) by combining a new model with DRASTIC. Environmental Earth Sciences, 74, 2949-2965.
Vrba, J., and Zaporozec, A. (1994). Guidebook on mapping groundwater vulnerability. International Contributions to Hydrogeology. Verlag Heinz Heise.