دانشگاه خوارزمی زمین شناسی مهندسی 2228-6837 19 3 2025 11 22 Sabzkuh Tunnel Excavation and Its Interaction with Environment Hazards in the Zagros zone, Iran اندرکنش حفاری تونل سبزکوه و مخاطرات زیست‌محیطی در ناحیه زاگرس ایران 462 494 11076 10.22034/JEG.2025.19.3.1015453 FA مجید طارمی سازمان مهندسی و عمران شهر تهران عباس افتخاری دانشگاه کاشان جعفر خادمی حمیدی دانشگاه تربیت مدرس مهدی سعیدی دانشگاه تهران Journal Article 2026 06 08 The Sabzkuh Water Conveyance System was planned as an inter-basin water transfer project in the Sabzkuh region of the Chaharmahal and Bakhtiari province, a tributary of the Karun River. Initially, the project included a diversion dam, an open canal, and a tunnel. However, in the initial feasibility studies, the potential environmental risks to the Choghakhor lagoon, ecosystem and regional groundwater resources were not given sufficient consideration.Only due to land acquisition problems in the Chahartagh forest area, the tunnel route was changed and the channel was also removed. Consequently, the project was scaled down to comprise only a diversion dam and a 11-kilometre-long tunnel. This is while the geological and environmental risks of the project area were not fully investigated in the selection of the final route. After 484 meters of excavation, the Solaqan fault was encountered and a sudden inrush of water with a flow rate of 100 liters per second and the liquefaction of the excavation front caused the TBM to get stuck. Subsequently, the drainage of water caused the drying of the Aloqareh spring and the depletion of the Shirkoshteh spring, and negative environmental and social consequences for the region. To release the TBM, two side galleries were constructed and grouting and drainage were carried out. Ultimately, the tunnel excavation operation was stopped due to the problems that arose. The challenges that arose in this project indicate the need for a comprehensive study and planning in the selection of the route and TBM, as well as environmental, economic and social assessments at all stages and examining their interaction with each other. سامانه انتقال آب سبزکوه به عنوان یک طرح انتقال آب بین ‌حوضه‌ای در منطقه سبزکوه استان چهارمحال و بختیاری و از سرشاخه‌های رود کارون برنامه‌ریزی شد. این طرح در ابتدا شامل بند انحرافی، کانال روباز و تونل بود. در مطالعات امکان‌سنجی و اولیه به مخاطرات زیست محیطی ناشی از اجرای طرح بر تالاب چغاخور، اکوسیستم و منابع آب زیرزمینی منطقه، به قدر کفایت اهمیت داده نشد. تنها به دلیل مشکلات تملک زمین در منطقه جنگلی چارطاق، مسیر تونل تغییر کرد و کانال نیز حذف شد. در این راستا، کلیات طرح به بند انحرافی و تونل به طول 11 کیلومتر افزایش پیدا کرد. این در حالیست که در انتخاب مسیر نهایی نیز مخاطرات زمین‌شناسی و زیست محیطی محدوده طرح به طور کامل بررسی نشد. پس از 484 متر حفاری، برخورد به گسل سولقان و هجوم یکباره آب با دبی 100 لیتر بر ثانیه و روان شدگی جبهه کار حفاری، موجب گیرکردن ماشین حفاری شد. در ادامه، زهکشی آب موجب خشک شدن چشمه آلوقره و کم آب شدن چشمه شیرکشته و تبعات زیست محیطی و اجتماعی منفی در منطقه شد. در این راستا، آزادسازی TBM با ساخت دو گالری کناری و تزریق و زهکشی انجام شد. در نهایت با توجه به مشکلات به وجود آمده عملیات حفاری تونل متوقف شد. چالشهای به وجود آمده در این پروژه، لزوم بررسی جامع و برنامهریزی در انتخاب مسیر و TBM همچنین ارزیابی زیستمحیطی در تمام مراحل و بررسی اندرکنش آن‌ها با یکدیگر را نشان میدهد.

https://jeg.khu.ac.ir/article_11076_96b8294326cb6595573cf2689f3f6dda.pdf